قرار نیست در دیدار اول با فیلم آخر آقای کیمیایی ذوقزدگیام را از سلیقه روزآمد وی در روایت یک قصه و زخم و درد کهنه و پیشرفتهای تکنیکی و روایی آن فریاد بزنم که در این کلاس درس کارگردانی وی نیازی به تعریف من ندارد؛ اما نمیتوانم از خوشحالی بی حد و حصرم از پیوند مطلوب این فیلمساز مولف با اصغر فرهادی و همکاری باکیفیت تورج منصوری در «محاکمه در خیابان» سخن نگویم و حسرت نخورم از این که چرا این همکاریهای نتیجه داده، زودتر از اینها اتفاق نیفتاده است.
فیلم بیستوهفتم آقای کیمیایی؛ متفاوتترین فیلم اوست اما نه در قصه و فضا و آدمها. نه فقط در بازیها و عکسها و دیالوگها. کلیت فیلم او فیلمنامه و کارگردانی متفاوتی دارد و البته جهانبینی اجتماعی معاصرتری که مخاطب 26 فیلم قبلی او را به حیرت میآورد؛ قیصری که از خون و ناموس وانتقام میگذرد و زخمخورده اما عاشق، سایه عروس لغزیدهاش میشود. فیلمی که در آن خیر محکوم به ادامه طی طریق دشوار و مشقتبار زندگی است و شر، پیروزمندانه خود را محق به ادامه شرارت میداند. «محاکمه در خیابان» تصویر اجتماعی درستی از جامعه ماشینی امروز کلانشهری میدهد که روزمرگیاش، هنرمندانه در صفوف تکراری زندگی اتوبانی تعریف میشود و عمق وجود آدمهایش آنقدر متزلزل و تباه است که چشم در چشم ، حتی با قسم، راستی را دروغ میگویند.
این ساختمان سیاهوسفید و جذاب سینمایی این حسرت را برای مخاطب پیگیر آثار آقای کیمیایی باقی میگذارد که ای کاش او به خلوت داماد قصه (پولاد کیمیایی) و رابطه با رفیقش (حامدبهداد) بیشتر از یک سکانس درخشان بها میداد. و البته «محاکمه در خیابان» بخشهایی هم داشته که گویا بنا به مشاوره برخی دوستان حذف شده که کاش نمیشد.
«محاکمه در خیابان» اما، فیلم محبوب همه آنها که شب و روز سریال نود شبی میبینند، در سینما به رویت «زندگی شیرین» و «نیش و زنبور» مینشینند و در ماهواره و شبکه خانگی به دنبال «ویکتوریا» و «لاست» هستند، نیست. نمیدانم؛ من هم مثل خیلیها معتقدم ساختن فیلمی به مراتب خوشساختتر و پرفروشتر از «اخراجیها» برای تکنسینی مثل آقای «کیمیایی» کاری ندارد اما حالا که او قصد فیلمسازی دارد و نه «فیلم پرفروشسازی»، او را در هفتمین دهه زندگیاش آزاد بگذاریم تا هر آنچه میخواهد بسازد. فرصت دهیم که اگر فیلم خوب میخواهد بسازد، بهخاطر دل من و شما و تهیهکننده و سینمادار و تکرار خاطره «قیصر»، نرود «مرسدس» و «تجارت» و «رئیس» بسازد. بیاید «حکم» و «محاکمه در خیابان» بسازد. «سرب» و «گروهبان» خلق کند. اصولا نباید توقع داشت از آقای «کیمیایی» که امروز مثل «قیصر» و «گوزنها» و «خاک» و «سفرسنگ»ی دهه ۵۰ٰ؛ در دهه ۸۰ فیلم پرفروش و رکوردشکن بسازد که شاید نگاه دقیقتر به شرایط آن روز به ما بگوید و ثابت کند که فروش آن فیلمها هم ربطی به «زندگی شیرین»های آن روز نداشته و اگر فروختهاند؛ بخش عمدهای از علت، جای دیگری خارج از سنیما و احتمالا در خود جامعه و مردم بوده است.
و باز هم سخن از اگرها و حسرتها و البته امیدها؛ اگر «خط قرمز» كيميايي به اندازه ديده ميشد و مورد توجه قرار ميگرفت، اگر اين فيلمساز در دهه 60 قرباني تنگنظريها و سؤتفاهمهاي كشنده تاريخي نميشد و براي آثاري چون «سرب»، «دندان مار» و «گروهبان» - حداقل به اندازه همنسلان خود- قدر ميديد و مورد حمايت قرار ميگرفت، ما اكنون آثار درخشانتري را در كارنامه فيلمسازي او ميديديم، گرچه آقاي كيميايي به دليل اعتقادش به خصلتهايي چون شكستناپذيري و مبارزه، در دهه 70 هم از نامهرباني به «ردپاي گرگ»، «ضيافت»، «سلطان» و ظلم شگرفي كه به «اعتراض» وارد آمد، خم به ابرو نياورد و هر روز و هر دوره زماني، به دست خود، دايرههاي تازهاي براي فعاليت در سينما ترسيم و تعريف كرد. كيميايي آنقدر باهوش و سرپا هست كه حالا، بينياز از تعريف اين و آن و تمجيد جشنوارهها، در دنياي ادبيات و شعر هم براي خود؛ بالاتر از مدعيها، اعتبار دست و پا كند و عاشقانه و دلخوشانه، تصميم بگيرد با عدهاي جوان، كارگاه فيلمسازي داير كند، دوربين بخرد و سينماي مستقل خود را با تدبير و سياست و البته مقدار زيادي سرسختي و اميد به پيش ببرد تا به «محاكمه در خيابان» برسد.
از فيلم آقاي كيميايي انتظاراتي داريم كه ديدنشان معمولا بيشتر اين توقعات را برآورده ميكند چرا كه او سينماي ناب را ميشناسد و خلق حتي يك لحظه سينمايي در فيلم او، به هزاران تصوير به هدر رفته در فيلمهاي ديگران ميارزد. حال اگر عيار فيلم او، بالاتر از معمول باشد، ميتوانيم سر خود را بالاتر بگيريم!
+ نوشته شده توسط در
88/08/22 و ساعت
|
